زیست بوم یا اکوسیستم چیست

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره غیر فعال
 

این واژه معادل زیست بوم در زبان فارسی می­باشد که در فرهنگ لغات انگلیسی نیز معادل­هائی همچون environment, ecosystem, … برای آن بیان شده است. با مراجعه به متون تخصصی طراحی شهری می­توان دریافت که شهر نیز به مثابه یک اکوسیستم (زیست بوم) مي باشد, که مي بايستي همانند یک اکوسیستم در چارچوب و شرایط و خصوصیات خود آنها شناخته شود.

زیست بوم                                                        Ecosystem

تعاریف ادبی واژه

1ـ1ـ فرهنگ لغات فارسي

ـ زیست بوم: (جانوری ـ گیاهی) محیط زیست (انوری، 1383: 651) .

1ـ2ـ فرهنگ لغات فارسی به انگلیسی

ـ زیست بوم: اسم: محیط زیست، بوم (آریان­پور، 1381: 1849)environment, habitat

1-3- استنتاج اولیه

این واژه معادل زیست بوم در زبان فارسی می­باشد که در فرهنگ لغات انگلیسی نیز معادل­هائی همچون environment, ecosystem, … برای آن بیان شده است. با مراجعه به متون تخصصی طراحی شهری می­توان دریافت که شهر نیز به مثابه یک اکوسیستم (زیست بوم) مي باشد, که مي بايستي همانند یک اکوسیستم در چارچوب و شرایط و خصوصیات خود آنها شناخته شود.

1ـ4ـ فرهنگ لغات انگلیسی

  • Ecosystem
  • Ecosystem: Living organism and their physical environment. An ecosystem can be at any scale, from a single log or pond to the whole earth. (cowan, 2005:120)

1ـ نظم زیست   2ـ اکوسیستم(حق­شناس، 1380: 474)

موجودات زنده و محیط کالبدی (فیزیکی) پیرامونشان. یک زیست بوم در هر مقیاسی، از یک تنة درخت یا برکه تا محل زمین، می­تواند باشند.

2ـ فهم واژه

اکوسیتم مجموعه­ای از موجودات زنده در یک سکونت­گاه است که در آن هر موجود زنده در نوعی رابطه با نوع خود و همین­طور با موجودات دیگر و با بسترهای غیر ارگانیک قرار دارد. این مفهوم با نظام­های پیچیده با تغییر, با عناصر اورگانیک و غیر ارگانیک هر دو و با تعداد فراوان عاملین و اشکال ارتباط پیدا می­کند.(لینچ،1381: 148).

اصطلاح اکوسیستم نخستین بار توسط تانسلی (1935) در ارتباط با تحقیقاتی که در زمینة جغرافیای انگلیس انجام می­داد، به کار رفت، و به این ترتیب، نگرش سیستمی، عملاً به قلمرو دانش اکولوژی وارد شد. با وجود تفاوت­های بسیار در دامنه، ساختار، پویایی، و روند تکاملی اکوسیستم­ها، با استفاده از نگرش سیستمی می­توان به قانونمندی­هایی دست یافت که کلیة اکوسیستم­ها را در بر گیرند.(wikipedia,2007)

اکوسیستم از اجزای زیر تشکیل یافته است:

  • مجموعه عوامل غیر زنده
  • تولید کننده‌ها یا گیاهان کلروفیل‌دار
  • مصرف کننده‌ها شامل دو گروه: گیاهخواران یا مصرف کننده‌های ردیف اول و گوشتخواران یا مصرف کننده‌های ردیف دوم
  • تجزیه کننده‌ها(wikipedia,2007).

ـ شهر به عنوان یک اکوسیستم علاوه بر خصوصیات شناخته شده، یعنی تنوع، استقلال، زمینه، تاریخ، بازخورد، ثبات، پویا و فرآیند دورانی، باید خصوصیاتی نظیر ارزش­ها، فرهنگ، شعور، تغییر پیشرونده یا عقب­رونده، ابداع، توانائی آموختن و ارتباط بین تجربه درونی و عمل بیرونی را نیز افزود (لینچ:1381: 149).

ـ شهر به عنوان یک اکوسیستم،مانند اکوسیستم دریاچه­ها، مراتع، جنگل­ها و جزایر مرجانی عمل می­کند. اکوسیستم شهری با مکانیسم­های کنترل طبیعی و اجتماعی ـ نهادی ویژگی می­یابد که با توجه به گسترش و توسعه شهرها مکانیسم­های اجتماعی ـ نهادی اهمیت بیشتری پیدا می­کند و تا حدودی بر اکوسیستم شهری تسلط دارد (شکوئی: 1385 : 376)

برای تعیین مرزهای یک اکوسیستم می­توان از روش­های مختلف استفاده کرد. در اکثر موارد، سیمای محیط بهترین شاخص است. یعنی محدوده­ای که در آن سیمای محیط از همگنی و تجانسی برخوردار است.در این صورت این بخش همگن و متجانس به عنوان يک اکوسيستم به شمارمي آيد. در برخي موارد,مي توان مرزهاي يک حوزه آبخيز-و يا تعدادي از زيرحوزه ها- را به عنوان مرزهاي بوم سپهر تعريف کرد. تعیین مرزهای اکوسیستم­ها رامی­توان با تعیین مرزهای حوزه نفوذ شهرها در طرح­های توسعه و عمران، و یا تعیین مرزهای حوزه نفوذ شهرها در طرح­های توسعه و عمران، و یا تعیین مناطق اقتصادی در
طرح­های منطقه­ای مقایسه کرد. با همه این اوصاف ساختار سلسله مراتبی اکوسیستم­ها مانع از مرزکشی مصنوعی میان آنها می­شود، زیرا اکوسیستم­ها در هر صورت با یکدیگر در تماس­اند و این ارتباطات هرگز به صورت مطلق از بین نمی­روند.(بهرام سلطاني­ 1371: 32)

(بهرام سلطانی،1371 :33)


ـ اکوسیستم شهری مثل همه اکوسیستم­های طبیعی به جریان انرژی از منابع بیرونی وابسته است. در جغرافیای شهری، هر ناحیه شهری به صورت یک اکوسیستم بررسی می­شود. روشن است که هر ناحیه شهری، شامل همه سکونتگاه­های انسانی است که با سازمان فضائی ناحیه پیوند می­خورد. این سکونتگاه­ها از شهر اصلی کوچکترند، اما مثل زیرسیستم­ها، در داخل یک کل (سیستم) عمل می­کنند. پیوند این سکونتگاه­ها با شهر باعث می­شود که در میان آنها حرکت مردم، مبادله موادغذائی، پول، اطلاعات و دیگر عوامل صورت بگیرد. نواحی شهری نیز از سلسله مراتب­ها یا زیر سیستم­هائی تشکیل می­شود که یکی در درون دیگری جای می­گیرد. ناحیه شهری مثل هر اکوسیستم به جریان ماده و انرژی نیاز دارد. اگر حرکت مردم و جریان پول در داخل شهرها قطع شود، اکوسیستم ناحیه شهری از حرکت باز می­ایستد و در صورت افزایش جریان­های مذکور، اکوسیستم ناحیه شهری وسعت می­یابد.(شکوئی، 1385: 377)

نظام­پذیری شهر به عنوان یک اکوسیستم:

در اکوسیستم شهری، هر شهر و شهر کوچک با حوزه نفوذ آن به طور مستقیم یا غیر مستقیم،هم از لحاظ کالا و خدماتی که تولید می­کنند و هم کالا و خدماتی که تولیدشان در محل امکان­پذیر نیست به یکدیگر وابسته­اند. سیستم مورد نظر(شهر) از طریق شبکه­ای از راه­ها، جریان کالا و خدمات، برخورد عقاید، مبادله سرمایه و نیروی کار، قابلیت سازماندهی و کلیت­یابی یا نظام­پذیری را در نقش یک اکوسیستم به دست می­آورد. (شکوئی، 1385: 377)

تأثیر شهر به عنوان یک اکوسیستم بر آب و هوا:

ـ اقدامات شهر­نشین و دگرگونی شهر نشینی مسئله تغییر آب و هوائی را مطرح می­سازد. که یکی از این تغییرات ایجاد جزیره گرمائی شهری است.جالب­ترین تغییرات آب و هوای ناشی از شهرنشینی پیدایش دماهای بسیار زیاد در قسمت­های مرکزی مناطق انبوه شهری است که شکل­های مختلف جزیره گرمائی را تشکیل می­دهد و از مرکز تا بیرون شهر کاهش می­یابد.(خالدی، 1377: 59)

اکوسیستم شهری و اکولوژی فقر شهری:

در شهرها به ویژه شهرهای بزرگ کشورهای در حال توسعه، به سبب کمبود یا فقدان زمین­های کافی جهت خانه­سازی برای طبقات فقیر و کم درآمد شهری، بیشتر آنها به دامنه­های پرشیب، دره­ها و دشت­های سیلابی یا به زمین­های مجاور صنایع آلوده­ساز و خطرآفرین پناه می­برند تا با مواد و مصالح ساختماني کم دوام، خانه­های محقر خود را بنا کنند، از این رو شهرهای جهان سوم همواره به دوگانگی کشیده می­شوند و بخش­های بزرگی از شهرهای جهان سوم، همواره در معرض بحران­های اکولوژیک و خطرهای ناشی از شرایط نامساعد محیط ساخته دست انسان قرا می­گیرد.(شکوئی، 1385: 378)

ـ جمع بندی

اکوسیستم مجموعه جانداران یک محیط به همراه کلیه عوامل و تشکیل دهنده‌های آن محیط است. اکوسیستم عبارت است از سیستمی پویا و باز که به میزان معینی از قابلیت خود تنظیمی برخوردار است و دست کم یک اجتماع زیستی و زیستگاه مربوط به آن را در بر می­گیرد

  1. اکوسیستم­ها همواره از نوع سیستم­های پویا هستند؛
  2. اکوسیستم­ها همواره از نوع سیستم­های بازند و بدین لحاظ از محیط خود تأثیر می­پذیرند؛
  3. تعادل اکوسیستم­ها همواره تعادلی پویاست که محصول عملکرد بدون اختلال چرخة مواد و جریان انرژی در اکوسیستم به شمار می­آید؛
  4. اکوسیستم­ها به طور محدودی از قابلیت خودتنظیمی برخوردارند؛

سلامت اکوسیستم­ها زمانی به خطر می­افتد که تغییراتی که در آنها روی می­­دهد، بیش از قدرت خودتنظیمی ـ یا خود پالایی ـ و ظرفیت قابل تحمل اکوسیستم باشد

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

خبرنامه

آدرس ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید تا از آخرین اخبار تارنمای روستا شهر مطلع شوید.

تماس با ما

اطلاعات تماس تیم مدیریت تارنمای روستاشهر

  • شماره تماس : 09125518462

 

 

روستا شهر به روایت آمار

کاربران
42
مطالب
402
نمایش تعداد مطالب
658321
شما اینجا هستید: صفحه ی اصلی موضوعات آمایش سرزمین زیست بوم یا اکوسیستم چیست
Web Analytics