بازساخت شهرهای ایران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

بازساخت شهرهای ایران ایران را در اینجا می خوانید

بازساخت شهرهای ایران

موج تحولات عظیم اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی که در قرن 18 و 19 میلادی در اروپا به راه افتاد با فاصله یکی دو قرن بعد به ایران نیز رسید. اما اگر سرآغار تغییرات بنیادی در شهرهای ایران را تعیین کنیم می توان از نظر سیاسی به انقلاب مشروطه، از نظر عمران و آبادانی به دهه های اول قرن حاضر، از نظر اقتصادی به استخراج صنعتی نفت و ورود درآمد ناشی از فروش آن، از نظر اجتماعی به فروپاشی نظام فئودالی و مهاجرت روستا –شهری در دهه های 30 و 40 شمسی اشاره کرد. این تغییرات، دگرگونی های ناگهانی را در سازمان مدیریتی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کل کشور ایجاد کرد. زمانی که روابط روستا –شهری سازمان و ساختار شهری را می ساخت، همه تغییرات قابل پیش بینی بود. اما بعد از آنکه در اقتصاد کشور ایران تحول بسیار بزرگی اتفاق افتاد، همه زندگی و سازمان سکونتگاه های کشور نیز دچار تغییر شدند. اگر روندهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را به عنوان نیروهای دگرگون کننده این وضعیت بدانیم قطعا نیروی سرمایه و جریان سرمایه موتور محرکه همه این نیروها می باشد.

نقش سرمایه در بازساخت شهری شهرهای ایران

به دنبال وارد شدن دلارهای نفتی به کشور در اوایل دهه 40 و 50 شمسی، بازیگر اصلی در شهر سرمایه بود. زمانی که پولهای کلان حاصل از فروش نفت وارد شهرها شد، سرمایه به عنوان معمار اصلی شهر باعث تغییر سازمان شهری و به دنبال آن تجدید ساختار شهری شد. اگر بخواهیم چگونگی نقش سرمایه در تجدید ساختار شهری ایران بررسی کنیم باید هم به نقش دولت هم به نقش مردم اشاره کرد. البته لازم است که یادآوری شود که اولین شهرهایی که با بازساخت شهری روبه رو شدند، پایتخت و مراکز استانی بودند که در طرح مارشال به عنوان قطب های رشد تعیین شده بودند مانند تهران، اصفهان، تبریز، مشهد و شیراز.

وجود سرمایه به خودی خود مشکل اصلی نیست، بلکه عدم مدیریت صحیح سرمایه به آشفتگی و هرج و مرج در همه زمینه ها منجر می شود. در ایران عدم مدیریت سرمایه کلان باعث شد که شهر به شیوه ای خودرو و بدون برنامه شکل بگیرد. از مهمترین مشخصه عدم مدیریت سرمایه در شهر، بروز ناعدالتی و ایجاد شکاف طبقاتی در استفاده از این سرمایه است.به طوریکه شهرهای ایران  به سوی دو قطبی شدن حرکت کردند و همچنان این روند نیز ادامه دارد. این دو قطبی شدن ابتدا در زمینه میزان درآمد به وجود آمد که در این وضعیت درصد کمی از مردم به دلیل ارتباط با نهاد قدرت و ثروت به پول و سرمایه کلانی دست پیدا کردند و در مقابل درصد بالایی از مردم از این سرمایه محروم شدند. در سطح کلان هم می توان به دو قطبی شدن مراکز شهری و روستایی اشاره کرد که دیگر شهرها نیازی به تامین سرمایه از طریق معامله با مراکز روستایی نبودند و به عنوان یک سکونتگاه مستقل عمل می کردند.

دو قطبی شدن شهرها از نظر اجتماعی و درآمدی باعث تجدید ساختار شهرها شد. به طوریکه دولت با مهیا ساختن و تسریع در روند ساخت و سازهای شهری باعث تغییر و تجدد ساختار شهری شد. این تغییرات در قالب افزایش تراکم شهری، فشردگی و کاهش سرانه، شهرک سازی، ساخت مجتمع های مسکونی، تجاری و خدماتی، خیابان کشی، ساخت بزرگراه ها و اقداماتی از قبیل انجام گرفت. بازساخت شهرهای ایران ناشی از تاثیر یک سلسله مراتب از نیروهای جهانی، منطقه ای و محلی می باشد. باز شدن درهای ایران به روی اقتصاد جهانی در چند دهه اخیر (1350 تا به امروز) باعث وابستگی اقتصاد شهرهای ایران با تحولات اقتصادی جهان شده است. هر چند این ارتباط به نسبت شهرهای دیگر خاورمیانه و جنوب شرق آسیا بسیار اندک بوده است. اما فروش نفت از جمله عواملی بوده است که در تصمیم گیری برنامه ریزان دولتی و سیاست گذران شهر تاثیر عمده ای داشته است. و نهاد مدیریتی شهر هم با متاثیر شدن از این نیرو به اعمال تغییر از طریق دادن امکان به مالکین و شرکت های سرمایه گذار در تجدید ساختار شهری تاثیر گذار بوده اند.

روند تغییرات کلان اجتماعی و بازساخت شهری در ایران

از جمله عوامل مهم دیگری که در بازساخت شهرهای ایران تاثیر گذاشته ، تغییرات تعداد جمعیت، تعداد خانوار، سبک زندگی و الگوی مصرف است.

مهاجرت روستا به شهر یک روندی بوده که همیشه در تاریخ سکونتگاههای انسانی وجود داشته و هیچ گاه متوقف نمی شود. اما در برهه های از زمان این نوع مهاجرت سرعت کند و سریعی داشته است. در ایران بعد از رونق گرفتن شهرها و فروپاشی نظام فئودالی در روستاها این روند سرعت فزاینده ای به خود گرفت و باعث شد که به صورت ناگهانی جمعیت شهرها افزایش پیدا کند و با افزایش جمعیت، نیاز به فضای سکونت افزایش پیدا کرده و پهنه زیستی شهرها به سرعت گسترش پیدا کرد و زمینهای پیرامون شهرهای ایران به زیر ساخت و ساز رفتند. و در نتیجه شهرنشین شدن جمعیت، الگوی سبک زندگی نیز تغییر پیدا کرد به طوریکه مصرف گرایی و استفاده از ابزارهای جدید زندگی از جمله اتومبیل باعث تغییر ساختار شهرهای ایران

ایران شد. و دولت و نهادهای قدرت نیز برای پاسخ به این نیاز مردم  به ایجاد فضاهای جدید از جمله خیابانهای عریض، بزرگراهای عظیم و پارکینگ های بزرگ اقدام کردند.

مصرف گرایی شهروندان نیز از مهمترین عوامل درونی تجدید ساختار کاربری اراضی شهری می باشد. به وجود آمدن مراکز خرید در امتداد خیابان ها و ساخت مراکز بزرگ خرید از جمله ساختارهای جدید در شهرهای دوره معاصر ایران می باشد.

با توجه به مطالب گفته شده در فوق می توان چنین نتیجه گیری کرد که شهرهای ایران با تاثیرپذیری از نیروهای بیرونی از جمله اقتصاد نفتی و ورود سرمایه کلان به شهرهای ایران، فرآیندهای اجتماعی (مهاجرت های بین المللی –ورود مهاجران افغانستانی به شهرهای شرق کشور مانند مشهد، مهاجرت روستا شهری، تک هسته ای شدن خانوارها، الگوی مصرف)، فرآیندهای سیاسی (تغییر ساختار قدرت از سلطنت به مشروطه) و نیروهای برونی ازجمله نهادهای مدیریتی، سرمایه گذران بخش های مختلف شهری، بساز بفروش ها، مالکین و ... می باشد. اگر الگوی بازساخت شهری در ایران را بخواهیم ترسیم کنیم به شکل زیر می باشد.

 

کلمات کلیدی


 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

خبرنامه

آدرس ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید تا از آخرین اخبار تارنمای روستا شهر مطلع شوید.

تماس با ما

اطلاعات تماس تیم مدیریت تارنمای روستاشهر

  • شماره تماس : 09125518462

 

 

روستا شهر به روایت آمار

کاربران
42
مطالب
402
نمایش تعداد مطالب
700648
شما اینجا هستید: صفحه ی اصلی موضوعات برنامه ریزی شهری بازساخت شهرهای ایران
Web Analytics