توسعه شهرنشینی وپیامدهای آن

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره غیر فعال
 

شهرنشيني يكي از مهمترين پديده هاي عصر حاضر است. تا جائيكه صحبت از انقلاب شهري در دنيا مي شود. در ايران تحول شهرنشيني بسيار شتابان و سريع بوده است. متوسط رشد شهرنشيني در دوره مورد بررسي 4/4 درصد بوده است در حاليكه رشد توليد ناخالص

چكيده

شهرنشيني يكي از مهمترين پديده هاي عصر حاضر است. تا جائيكه صحبت از انقلاب شهري در دنيا مي شود. در ايران تحول شهرنشيني بسيار شتابان و سريع بوده است. متوسط رشد شهرنشيني در دوره مورد بررسي 4/4 درصد بوده است در حاليكه رشد توليد ناخالص داخلي در همين دوره 4/1 بوده است. از سوي ديگر يك قانون ساده جامعه شناختي مي گويد هر تحول و تغيير خارج از قاعده و سازماني منجر به پيامدهاي ناخواسته بسياري مي شود. الگوي توسعه شهري در ايران الگوي تسلط تك شهري و نيز تمركز گرايانه بوده است. در سه چهار دهه اخير ايران چندين بوم (Boom) مختلف را پشت سر گذاشته از آن جمله بوم نفت، بوم شهرنشيني و بوم زايشهاي بسيار (جمعيت). در چنين شرايطي شهرنشيني با پيامدهاي بسياري همراه خواهد بود از جمله توزيع بيعدالتي، گسترش آسيبهاي اجتماعي و ناهمگوني فزاينده اجتماعي و كمك به گسترش انواع بحرانهاي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي.

واژگان كليدي

شهرنشيني، پيامدهاي شهرنشيني، توسعه انساني، اميد زندگي، بوم، توليد ناخالص داخلي، مشاركت، آسيبهاي اجتماعي، نوگرائي

مقدمه

مطالعه شهر در معناي امروزي رشته جديدي ست ، اگرچه شهر وتوجه به آن از قدمت بيشتري برخوردار است .در معناي اخيرپس از انقلاب صنعتي ست كه شهر در كانون توجه متفكران قرار مي گيرد ، با اين حال، شهر هميشه مشغله فكري بشر بوده است:در دنياي كهن مطالعه شهر در آثار ارسطو ،افلاطون و آگوستين، در قرون ميانه در نظريات ماكياولي همچنين در آثار فيلسوفان قرن 17 مانند "بودن" مطرح شده است و در طول قرن 18 شهر در تئوري اجتماعي ژان ژاك روسو بازتاب مي‌يابد، ... اما هويت جامعه و شهر پس از انقلاب صنعتي است كه تغيير اساسي پيدا مي‌كند (.(ennett,1970:5 پس از اين تغييرات ،شهر در كانون توجهات صاحبنظران رشته هاي مختلف جامعه شناسي،جغرافيا، اقتصاد، برنامه ريزي و ... قرار مي گيرد. متفكران هنگامي كه راجع به عوامل و نيروهاي راشد شهرها و امكان پيش بيني تحولات آتي آنها صحبت مي‌كنند، دو نوع تئوري وجود دارد:

1ـ تئوري توضيحي: آنچه را كه هست به توصيف ميكشاند و سعي در نماياندن علتهايش ميكند.

2ـ تئوري هنجاري:هدف تعيين آن چيزيست كه بايد باشد، يعني يافتن بهترين جايگزينها براي شرايط موجود (اديبي 2536: 112) .

اما همچنان كه از راسل آكوف نقل شده است در عمل معمولاً اين دو نظريه يا نگرش با هم ادغام ميشود وي يادآور ميشود كه براي بررسي رابطه دو پديدة (مانند شهرنشيني و توسعه اقتصادي) سه رابطه متصور است:

1ـ رابطه علي، يعني يكي علت ديگر است.

2ـ علت احتمالي كه مجموعهاي از علل معلول مشخص را ايجاد ميكنند.

3ـ رابطه همبستگي بين دو پديده. در اين حالت تغيير مجموعهاي از پديدهها با تغيير عدهاي ديگر همزمان است ولي بين آنها رابطه علي وجود ندارد.

در تحقيقات شهري نوع سوم رايجترين رابطهاي است كه بين پديدهها يافت ميشود ولي در خيلي از موارد در اثر تحقيقات تجربي ميتوان به توضيح رابطه علي نيز پرداخت (همان مأخذ 112

در گزارش حاضر ديدگاه سوم بيشتر مورد تأكيد واقع شده است و رابطه شهرنشيني با ساير پديدههاي اقتصادي ـ سياسي و اجتماعي مورد كنكاش قرار گرفته است.

شهرنشيني پديدة قرون جديد است، گر چه شهر و شهرنشيني از حدود 7 هزار سال قبل از ميلاد وجود داشته است ولي معناي جديد و توسعه فزاينده آن متعلق به قرون معاصر و جديد است. تعداد شهرهاي بيش از 100 هزار نفري كه بشر تا قرن 5 بعد از ميلاد از زمان پيدايش شهرنشيني ساخته است 67 شهر بوده است، اين تعداد در طول چهار قرن بعدي (تا قرن دهم ميلادي) به 61 شهر تبديل شده و تا قرن 15 ميلادي تنها به 75 شهر رسيده است. يعني در فاصله 20 قرن (5 قبل از ميلاد تا 15 ب م) تنها 8 شهر به شهرهاي با بيش از يكصد هزار نفر جمعيت جهان اضافه شده است. در حاليكه در فاصله 400 سال اخير از قرن 16 تا قرن بيستم 75 شهر ياد شده به 144 شهر افزايش يافته است. (يعني 69 شهر اضافه شده است). كه نشانگر انقلابي در زمينه توسعه شهر و شهرنشيني است.

شهرنشيني بيش از پنج هزار سال قدمت دارد. تا سال 1900 از هر هشت نفر، فقط يكي در مناطق شهري زندگي مي‌كرد. اما در پايان قرن كنوني نيمي از جمعيت جهان شهرنشين(بودند)دو سوم از اين جمعيت 3 ميلياردي در كشورهاي جهان سوم زندگي مي‌كنند(گيلبرت وگاگلر، 1375:7).گسترش شهرنشيني بخصوص در دوره معاصر سبب دل مشغولي بسياري از نخبگان و صاحبنظران گوناگون به مسائل و پيامدهاي ناشي از توسعه شهر وشهرنشيني شده است:گسترش شهرنشيني به عنوان يك پديده معمول در جوامع، موجب شده كه مسئله "شهر" يكي از مسائل مهم جامعه‌شناسي شود (ممتاز،1379:3 ).

بيان مسئله

يافته هاي اين بررسي نشان مي دهد ،طي يكدوره 80 ساله ميزان شهرنشيني در كشور ما بيش از دو برابر شده است و از 28 درصد در سال 1300 به 61.3 درصد در سال 1375 و سرانجام به 65 درصد در سال 1380 رسيده است (نتايج سرشماريهاي مختلف) و تعداد شهرهاي كشور از 199 در 1335 به 614 شهر در 1375 افزايش يافته است (ميرزائي و ديگران 1378 :49) و در نتيجه تركيب جمعيت كشور از يك وضعيت غالباً روستائي و عشايري به يك تركيب ديگر: "اكثريت شهرنشين" مبدل شده است. چنيين وضعيتي در همه كشور‌هاي جهان سوم از سال1950 ميلادي به بعد مشاهده مي شود. هرچند آهنگ تغيير و رشد شهرنشيني ميان كشورها و مناطق متفاوت است، اما تقريباً همه كشور‌هاي جهان (از جمله ايران) بسرعت در حال شهري شدن مي باشند. اين مسئله مطالعه شهر و پويشهاي شهرنشيني را بيش از پيش ضروري مي سازد: جامعه ما بتازگي قدم در مسير شهري شدن نهاده است، لذا مسائل و مشكلات اجتماعي،قومي و فرهنگي شهرها روزبروز اهميت بيشتر خواهد يافت(ديكنز، 1377 :8).

نظام شهرنشيني و روند سريع آن در كشور هاي در حال توسعه سبب هجوم گسترده به شهرها و پيدايش بخش خدمات متورم، حاشيه نشيني گسترده، بيكاري پنهان، پيدايش دوگانگي شبكه هاي اجتماعي مهاجرين در شهرها مي گردد. شهرهاي كشورهاي رشد نيافته نهاد‌هاي دورگه‌اي هستند كه در نتيجه دو واكنش پديد آمده‌اند: اول واكنش به تقسيم كار اجتماعي كه پديده اي بومي است و دوم واكنش به ادغام در اقتصاد جهاني (گيلبرت و گاگلر 1375 : 31).

در كشورهاي در حال توسعه بر خلاف كشور هاي توسعه يافته مراحل انتقال جمعيت بسرعت طي شده است. ورود دستاوردهاي تكنولوژي جديد موجب كاهش نرخ مرگ ومير و در عين حال به دليل عدم همزماني رشد شاخصهاي اجتماعي ـ فرهنگي همانند باسوادي كل جامعه بخصوص باسوادي زنان و جمعيت قابل توجه روستائي نرخ زاد و ولدها در حد دوره ماقبل صنعت باقي مانده است و اين امر سبب پيشي گرفتن رشد زاد و ولد بر ميزان مرگ ومير و در نتيجه افزايش جمعيت شده است (ازكيا 1374 :7). همزمان با اين تحول رويداد ديگري درمناطق روستائي كشور پديدار شده، در نتيجه اجراي اصلاحات ارضي و استفاده بخش كشاورزي از فن آوري روز ـ تراكتور، كمباين ـ نيروي مازاد فراواني در جامعه روستائي ظاهر گشته، اين جمعيت مازاد به دنبال فرصتي براي كار و فعاليت و سراب زندگي بهتر راهــــــي منــــاطق شهري شـــده و چــــون شهرهـــا آمـــادگي پذيـــــرش ايــــن ميهمانــــان ميليوني ناخوانده را نداشت (زيرا نرخ رشد جمعيت در منـــــاطق شهــــــري نيـــز بالا بوده و شهر حتـــي براي پاسخگوئــــي بــــه افزايش طبيعي ساكنان خودنيز دچار مشكل بوده است.) لذا، اين مناطق در كشورهاي در حال توسعه به آشفته بازار اجتماعي از مشاغل كاذب، ناهنجاريهاي اجتماعي، شكاف طبقاتي تبديل گرديده است.

همچنين بررسي تحولات شهرنشيني كشورها نشان مي دهد كه كلان شهرهاي محدودي بخش عمده ا ي از جمعيت مناطق شهري و امكانات توسعه اقتصادي كشور را به خود جلب و جذب نمودند و چون زير ساخت هاي آماده اي وجود نداشت لذا تبعات اقتصادي ـ اجتماعي ناخواستة فراواني را بر نظام اجتماعي اين كشورها تحميل كرده است. زيرا در محيط شهر سازمان اجتماعي، نوع احساسات، ذهنيات و نظام معيشت با جوامع پيشين تفاوت اساسي پيدا مي كند (گي روشه ,1375: صص85- 95 )

در ايران پايتخت به عنوان مادر شهراصلي بتنهايي حدود يك چهارم از جمعيت شهرنشين و حدود يك چهارم از واحدهاي مسكوني را در خود جاي داده است(طالقاني1369 :1) و كلان شهرهاي ديگري چون مشهد، اصفهان، تبريز، كرج، شيراز و اهواز به دنبال آن در حال رشد هستند. 8 شهر بيش از 500 هزار نفر جمعيت بتنهائي حدود نيمي از جمعيت شهرنشين كشور را در خود جاي داده اند.

اين مجموعه، الگوي شهرنشيني كه از آن به " الگوي شتابان شهرنشيني" (پيران 1367:85) ياد مي شود، علل رشد، مكانيزم و چگونگي تحولات آن را مورد كنكاش قرار داده و پيامدهاي ناشي از گسترش شهرنشيني كه در زبان ميلور از آن به" مسائل شهري" تعبير شده است (Mellor,1970) را مورد تجزيه و تحليل قرارداده است. شهرنشيني در كشور ما همانند بسياري از جوامع در حال توسعه با سرعت فوق العاده زيادي گسترش يافته است. دليل اين گرايش افراطي به شهر در ايران،اين است كه شهر نشيني مساوي با برخورداري بيشتر از امكانات و فرصتهاي بيشتر و بهتر براي زندگي است. يك قانون ساده جامعه شناسي مي گويد: هر نوع تغيير سريع و خارج از قاعده اي در جامعه انساني مي تواند موجد آشفتگي و نابساماني ـ تئوري آنومي اجتماعي ـ گردد (رفيع پور 1379:13).

تب شهرنشيني بويژه از دهه چهل به بعد در ايران آغاز و تا امروز بسياري را مبتلا ساخته است و هنوز هستند بسياري ديگر كه در راه رسيدن به "سراب شهر" دچار اين تب هستند. صنايع، دانشگاهها، ديوانسالاري و ارتباطات نوين، بهداشت و پزشكي تخصصي همگي شهري هستند. بنابراين، مطالعه و بررسي شهر و شهرنشيني در ايران در سه محور اساسي:

1ـ تحليل علل رشد شتابان و سريع، 2ـ مطالعه روندها و مكانيزمهاي تحول شهرنشيني در مناطق مختلف 3ـ بررسي پيامدهاي ناشي از شهري شدن جامعه ايران مسئله اصلي اين بررسي است. اما بلافاصله بايد يادآور شد كه مطالعه شهرنشيني بويژه در ايران سكه دوروئي است كه روي ديگر ان روستا و تحولات آن مي باشد و تحليل تحولات و مكانيزمهاي شهري شدن بدون توجه به روي ديگر مقدور و ممكن نيست.نمودار شماره 1 روابط علت و معلولي و پيامدهاي ناشي از رشد سريع پديده شهرنشيني را در كشور و ارتباط بخشهاي مختلف نظام اجتماعي از جمله روابط متقابل بين شهر و روستا از يكسو و سياستهاي توسعه يا گسترش شهرنشيني از سوي ديگر را بخوبي نشان مي ‌دهد

شهر و شهرنشینی در دوره معاصر

مجموعه نا به سامانیها و هرج و مرج ها در دوران قاجار زمینه ضداستعماری مردم ایران و انقلاب مشروطیت را فراهم آورد که رهبری آن را گروهی از روشنفکران و روحانیون و بازرگانان بر عهده داشتند .

انحطاط حکومت ایلی و نظام دیوانی سنتی ،ریشه های قدرت و حکومت را در شهرها مستقر ساخت ،چون در نظام دیوانی سنتی مرکز حکومت خود را در شهرها ولی مزکر قدرت را در خارج از شهر و در درون قبایل مستقر ساخته بود .

در دوران مشروطه جامعه شهری و شهرنشینی و بورژوازی شهری به عنوان عوامل حکومتی و قدرت در صحنه سیاسی ظاهر می شوند.

تحولات سیاسی و اقتصادی داخلی و گسترش روابط اقتصادی ،اجتماعی با نظام سرمایه داری نقش شهر را به عنوان جایگاه تحقق روابط رمایه داری افزایش داده و نقش برتری شهر را به عنوان در حیات جامعه باز کرد.

در دوران مشروطه شهرنشینی در شهرهایی رونق یافت که از دیرباز نقش بازرگانی و تجاری بر عهده داشتند .

در دوران مشروطه عوامل تاثیرگذار در عدم پیشرفت شهرها عبارتند از :

الف)عوامل توسعه فضایی مانند تاسیس کارخانجات بزرگ

ب)توسعه راهها و محورهای ارتباط شهری مهاجرت و سایر عوامل رشد فضایی

تغییرات در نظام فرهنگی – اجتماعی- اقتصادی شهرها ،بنیان اقتصاد شهری را که همواره متکی بر مازاد اقتصاد روستایی به شیوه تولید در بخش کشاورزی و انتقال مرکز بخش اعظم این تولیدات به صورت بهره مالکانه در شهرها بود.

با انقلاب مشروطه ،زندگی و معیشت شهری که مفاهیم تازه ای را از  آغاز سلطنت ناصرالدین شاه قاجار به خصوص در شهرهای بزرگ پیدا کرده بود تثبیت کرد.

سرمنشاء کلیه تحولات حاضر اقتصادی –اجتماعی و پیدایش غالب نهادهای نوین مربوط به حکومت پهلوی است. دوران حلقه اتصال سیر تکامل شهر در ایران در ذشته و حال مربوط به حکومت پهلوی است.

شروع تحولات شهرسزی و شهرنشینی به مفهوم جدید آن مربوط به کدام دوره است ؟

دوره پهلوی

از دوران 1340 به بعد شهر و شهرنشینی ابعاد تازه ای یافته است که به آن دوران شهر نشینی بطئی گویند .

شهرنشینی بطئی به سه دوره تقسیم شده است :

الف) 1300 تا 1320 که همان اغاز نوسازی و رشد شتابان

ب)1320 تا 1332 که به دوره وقفه مشهور است .   ، ج)1332 تا اصلاحات ارضی که ادامه می یابد.

گسترش راههای مواصلاتی بین شهرها  ،استفاده از وسایل نقلیه موتوری ،ایجاد راه آهن و بهبود راههای داخلی شهرها در دوره رضاخان د برنامه دولت قرار می گیرد.

در سال 1302 موسسه ای به نام اداره طرق و شوارع در وزارت فوائد عامه برای احداث راهها تاسیس شد.

روند نوسازی از نظر اقتصادی مستلزم تغییر در الگوی مصرف جامعه است .شهر به عنوان کانون مهم در سرزمین ملی ظاهر گشته و نقش سرزمینی قلمروهای مختلف جغرافیایی کاهش می بابد.

در دوره رضاخان توجه روزافزون به شهرنشینی و شهرگرایی شهر را در نظام سیاسی – اداری کشور برجسته و نمایان جلوه داد.

در شرایط فزونی سرمایه در دورهرضاخان نوعی از حرکت از بالا به پایین انجام می گیرد که قسمت اعظم شهر تهران وسایر شهرهای بزرگ مستقر می شود .

در دوره پهلوی شهر قوه محرکه تازه ای گرفته و به تدریج قوه محرکه ای را که قبلا از روستا می گرفت کاهش داده و به نوبه خود به قوه محرکه روستا بدل می شود .

جلوه گاه مدرنیزاسیون در دوره رضاخان هر جلوه و رنگ دیگری می یابد .

هدف نهایی گسترش شهری فروپاشی نظام نتی زندگی و معیشت شهری است.

عواملی که محدودیتهای فضایی شهر را از بین برد عبارتند از :

تثبیت سیاسی حکومت فپیدایش حکومت مرکزی ، ایجاد امنیت و توسعه راهها .

اساسا دگرگونی در ساختار فیزیکی شهرهای ایران در دوره پهلوی یه طور محتوایی صورت می گرفت.

تصویب قوانین شهری و اصطلاحا بلدیه زمینه های دگرگونی در بافت فیزیکی شهرها را فراهم کرد.

بعد از قانون بلیده کدام عنصر حتی شهرهای کوچک را هم دچار دگرگونی کرد؟

مجموعه شهرها ((مهرپهلوی)):که عبارت از دو خیابان متقاطع با یک میدان در وسط آن بود به چهره خود یافتند ، ایجاد میدان و چهاراه هم به عنوان بخش حکومتی در مقابل میادین سنتی شهر ضروری بود.

اکثر شهرهای ذوره رضاخان آثار و علائمی از عناصر و میراث شهری دوره های گذشته تا عصر صفوی را بر عهده داشتند .

بافت فیزیکی شهرهای ایران تا نیم قرن اخیر در حقیقت ادامه وصله کاریهای دوره صفوی بود.

دلایل موثر در دگرگونی و رشد بطئی شهرنشینی در دوره رضاخان :

الف)نوپایی سرمایه داری   ،  ب)عدم نفوذ سرمایه داری در ساخت قتصادی روشستا

رشد جمعیت ایران از سال 1300 تا 1340 چند درصد بوده است ؟ 2.65 درصد

میزان جمعیت شهرنشین در سال 1300 = 28 درصد

در سال 1340 = 34.5 درصد

بازتاب فضایی دگرگونیهای اجتماعی اقتصادی در درجه اول تغییر در ترکیب عناصر شهری است و محتوای شهرها دچار دگرگونی میشود.

اولین طذح شهری در ایران مربو به کدام شهر بود؟  همدان

بق قانون تقسیمات کشوری ایران در سال 1316  دارای 10 استان و 49 شهر بوده است .

طبق سرشماری سال 1318 تا 1320 3، 35 شهر در ایران سرشماری شدند و جمعیت آن 2.278.361 نفر بوده است  و بقیه شهرها به علت آغاز جنگ جهانی و اشال ایران سرشماری نشدند.

طبق اولین سرشماری عمومی و رسمی سال 1335 تعداد 186 شهر بود که غالبا نقاط بیش از 5000 نفر شهر بودند.

بر اساس اظهار نظر بای بر آهنگ سریع رشد شهرنشینی ایران از سال 1325 آغاز شده است.

فقدان سازمانهای آماری ایران در گذشته موجب گردید که آمار دقیقی از جمعیت ایران و پراکندگی آن به دست نیاید.

در دوره صفویه چه عاملی باعث توجه برای شناخت کشور و جمعیت و ایالات مختلف شد ؟

توسعه روابط ایران با کشورهای اروپایی

در قرن 17 شاردن سیاح فرانسوی جمعیت ایران را 10 میلیون نفر برآورد کرد.

قرن هفدهم به چه علت یکی از ادوار مهم رشد و افزایش جمعیت محسوب می شود ؟

به علت اینکه از صلح و آرامش و توسعه تجارت برخوردار بوده است.

علیرغم کوتاهی دوره های صلح و ثبات ،جمعیت ایران در اواخر قرن نوزده به رقم پایین تری رسید و تا نیمه دوم قرن نوزدهم به همان حال باقی ماند.

ژنرال میندلر در سال 1884 میزان جمعیت ایران را 8 میلیون نفر ذکر کرد که میزان جمعیت شهرنشین و روستا نشین بر حسب درصد به صورت زیر بوده است :

شهرنشین=25.5 درصد  ،روستا نشین :49.4درصد

در سال 1890 لردکزرن جمعیت ایران را 8.055.500 نفر و نسبت جمعیت شهرنشن  و روستانشین را بر حسب درصد به صورت زیر بیان کرد :

شهرنشین :25.6 درصد ،    روستا نشین :  46.4 درصد

تا ال 1304 هیچ موسسه ای وظیفه جمع آوری امار  جمعتی را بر عهده نداشت و اداره احصائیه کل مملکتی فعالیت خود را از سال 1304 آغاز نمود.

در چه سالی قانون سرشماری عمومی به تصویب رشید ؟ 318 خرداد ماه

در سرشماری سال 1320 پرجمعت ترین شهر تهران و کم جمعیترین فیروزکوه بوده است .

طبق سرشماری سال 1320 حدود 74 درصد جمعیت شهری که نزدیک به 26 درصد جمعیت کل کشور بوده است تحت پوشش نخستین تلاش کسترده سرشماری سالهای 1318 -1320 بوده است.

رکرود اقتصادی سالهای 1330 منجر به نوعی حرکت اصلاحی و اجتماعی در صحنه ملی به نام انقلاب سفید یا کودتای 28 مرداد 1332 و همچنین اصلاحات ارضی نام برد.

اهداف اصلاحات ارضی عبارتند از :الف )زمینه سازی لازم برای ورود سرمایه گذاران

ب)تخصیص هر چه بیشتر منابع و امکانات در بخش صنعت

ج)تضعیف تولید موتد غذلیی حیاتی و واردات آن

اصلاحات ارضی به خاطر جلوگیری از جنبشهای دهقانی ، توسعه خرده مالکی ، تضعیف قدرت ارابابان و غیره به تصویب رسیدو اجرا شد.

در پی اصلاحات ارشی مهاجرتهای روستایی شروع شد که دو دگرگونی در پی د اشت :

الف )جریان سرمایه منجر به دگرگونی سریع عملکردهای شهری شد ، ب)موج عظیم مهاجران منجر به حاشیه نشینی و زاغه نشینی شد.

شهرنشینی سریع به صورت مشکلزا نمایان می شود و نه بخش خصوصی می تواند ابتکار عملی به خرج دهد و نه بودجه های عمرانی .

در اواخر قرن سیزده شمسی حدود 25 درصد جمعیت کل کشور شهری بوده است با اینکه طبق براورد مرکز آمار ایران در سال 1300 این رقم 28 درصد را نشان میدهد.

افزایش جمعیت شهری همچنین به صورت طبیهی نیز وجود داشت به علل :توسعه بهداشت ، کم شدن تعداد مرگ و میر ، عوامل رفاهی و غیره ...

طبق برآورد مرکز آمار ایران رقم جمعیت شهری در سال 1320 نسبت به 1300 فقط 0.7 درصد افزایش داشته است.

مفایسه جمعیت شهری سالهای 1320 و 1335 نشان می دهد که از 28 درصد در سال 1320 رشد چندانی در سال 1335 با 31.4 درصد نداشته است.

تا سال 1335 به جز شهرهای تهران و تبریز شهرهای دیگر کشور ه افزایش جمعیت دست نزده اند .

تحول ناگهانی در رشد جمعیت شهرنشین کشور از سال 1340 آغاز شد و طبق سرشماری سال 1345 رقم مطلق جمعیت شهری کشور به 39 درصد افزایش یافت.

رشد انفجاری جمعیت شهرنشین بعد از سال 1345 آغاز می گردد که بازتاب واقعی اصلاحات ارضی و سرمایه گذاری ملی و رشد سریع سرمایه گذاریها در شهرها می باشد.

به علت اسقاط بخش کشاورزی متابولیسم اقتصادی تک محصولی وابسته به نفت آغاز شد و مرحله دوم سرمایه گذاریها با الگوی جایگزینی واردات را در نظر داشت.

طبق سرشماری سال 1355 میزان جمعیت شهرنشین کشور 47 درصد بوده است که میزان آن را برای سال 2000 68 درصد تخمین زده اند.

در فاصله دو سرشماری سالهای 1345 و 1355 رشد متوسط سالانه جمعیت شهرنشین 4.42 درصد بوده است که نزدیک به دو برابر رشد طبیعی جمعیت است.

بنابراین به طور کلی پدیده شهرنشینی سریع نتیجه الف )تمرکز سرمایه گذاریها

ب)توسعه شهرهای بزرگ ،   ج)رشد زیرساختهای اقتصادی و رفاهی در شهرهای بزرگ .

شهرهای بزرگتر به ضرر شهرهای متوسط و کوچک و روستا شهر عمده ترین توسع رشد و افزایش جمعیت را به خود اختصاص می دهند.

یکی از بارزترین نمونه های افزایش جمعیت توسعه فضایی – فیزیکی شهرهای بزرگ است که در اکثر آنها به صورت حاشیه نشینی و زاغه نشینی ظاهر گردید

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

خبرنامه

آدرس ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید تا از آخرین اخبار تارنمای روستا شهر مطلع شوید.

تماس با ما

اطلاعات تماس تیم مدیریت تارنمای روستاشهر

  • شماره تماس : 09125518462

 

 

روستا شهر به روایت آمار

کاربران
42
مطالب
402
نمایش تعداد مطالب
735492
شما اینجا هستید: صفحه ی اصلی موضوعات برنامه ریزی شهری توسعه شهرنشینی وپیامدهای آن
Web Analytics