توســعه شهری

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

توسعه شهر فرایندی است متأثر از عوامل اقتصادی، زیست محیطی، اجتماعی، سیاسی و جمعیتی که در طول تاریخ مراحل مختلفی را طی کرده است می توان سه مقطع مهم تاریخی را از نظر توسعه شهرها مشخص نمود:

 

توسعه شهر

توسعه شهر فرایندی است متأثر از عوامل اقتصادی، زیست محیطی، اجتماعی، سیاسی و جمعیتی که در طول تاریخ مراحل مختلفی را طی کرده است می توان سه مقطع مهم تاریخی را از نظر توسعه شهرها مشخص نمود:

شهرهای نخستین و باستانی، شهرهای قرون وسطی و رنسانس و شهرهای بعد از انقلاب صنعتی. توسعه شهرها در این مقاطع تارخی در ارتباط با عوامل مختلفی بوده است، چنانکه شهرهای نخستین در رابطه با مازاد تولید، اقتصاد پابرجا، مذهب، شرایط زیست محیطی و در مورادی عامل نظامی به وجود آمدند. سپس توسعه شهرها همواره تحت تاثیر عوامل مختلف سیاسی، اقتصادیع مذهبی، فرهنگیع طبیعی، نظامی و تکنیکی ادامه یافته است. در طول مراحل مختلف تاریخی توسعه شهرها، در ارتباط با جوامع مختلف و نقش متعدد شهرها به انجام رسیده است.

توسعه ی شهری می تواند عبارت باشد از گسترش هماهنگ و متعادل سطح اختصاص داده شده به ساختمانهای مسکونی در یک شهر با سطوح مورد نیاز سایر کاربریها و همچنین تجهیز این سطوح به تاسیسات، امکانات و تجهیزات مورد نیاز و در سطحی استاندارد و قابل قبول، به عبارت دیگر در توسعه ی شهری باید به برابری و تعادل بین کیفیت و کمیت آنچه که احداث می شود از یک سو از سوی دیگر به تعداد و اندازه ی جمعیت شهرنشینی که در این مناطق جای می گیرند، اهمیت داد. توجه به محیط زیست شهری و در نظر گرفتن رفاه و آسایش شهروندان در کنار رعایت اصول زیبایی شهرها از اهداف برنامه های شهر است.

بنابراین می توان گفت توسعه شهری عبارت است از بسیج امکانات بالقوه اجتماعی و اقتصادی و کالبدی برای بالا بردن محیط زیست شهری و برقراری توازن در کمیت و کیفیت زندگی شهری. در این نوع گسترش، آموزش، خدمات، بهداشت، و در مجموع فرهنگ بشری به همراه کیفیت سکونت افزایش می یابد.

توسعه فیزیکی

توسعه فیزیکی شهرها فرایندی پویا و مداوم است که طی آن محدوده های فیزیکی شهر و فضاهای کالبدی آن در جهات عمودی و افقی از حیث کمی و کیفی افزایش می یابد و اگر این روند سریع و بی برنامه باشد به ترکیب فیزیکی مناسبی از فضاهای شهری نخواهد انجامید و در نتیجه سیستم های شهری با مشکلات عدیده ای مواجه خواهند شد.

توسعه کالبدی یک شهر یا گسترش فیزیکی شهر را می توان اینگونه تعریف نمود:

به افزایش کمی و کیفی کاربریها و فضای کالبدی ( مسکونی، تجاری، مذهبی، ارتباطی و ...) یک شهر در ابعادی افقی و عمودی که در طول زمان انجام می گیرد، می توان توسعه فیزیکی اطلاق نمود.

توسعه کالبدی عبارت است از روندی معقول برای پاسخ گویی به نیازها و خواسته های شهروندان و در برگیرنده فضاهای کالبدی، جهت کارکردها و فعالیت های نوین است که در حالتی مطلوب و ارگانیک پابه پای تحولات اجتماعی حرکت می کند. ارتباط متقابل فضای کالبدی و تحولات اقتصادی – اجتماعی هموراه به گونه ای است

که هرگونه کاستی و نقصی که در یکی پدید آید، عوارض آن بردیگری منعکس می شود.

انواع توسعه کالبدی-فضایی

در  بررسی فرایند توسعه کالبدی-فضایی شهر تقسیمات مختلفی از انواع توسعه شهری ارائه شده است، در این میان دو نوع تقسیم بندی از توسعه شهر بیشتر مورد قبول صاحب نظران است:

1-رشد شهر مطابق منشاء و 2- رشد شهر مطابق جهت

رشد شهرها مطابق منشا در دو طبقه زير قابل تقسيم است 1- رشد طبیعی 2- رشد برنامه ريزي شده

بيشتر شهرها در گذشته به صورت طبيعي رشد كرده اند، يعني توسعه شهر بدون برنامه ريزي آتي انجام شده و شهر به صورات اتفاقي توسعه يافته است. در رشد طبيعي شهر سيستم جاده اي، پارك ها، زمين بازي، مدارس، واحدهاي صنعتي، مراكز تجاري، بيمارستانها و زمینهای بازی و ... بدون نظم و ملاحاظت توسعه آتي شهر ايجاد مي شوند.  در الگوی رشد برنامه ریزی شده که در آغاز کار خود بر اساس طرحهای جامع شهری رخ می داد، جای هر کدام از عناصر بالا معلوم و مشخص است، در طرحهای جامع بیشتر تاکید بر کاربری زمین و میزان سرانه ها بود، لیکن در الگوی نوین طرحهای توسعه شهری با عنوانCDSیا راهبرد توسعه شهری، رویکرد طرحهای توسعه شهری تا حدود زیادی به سمت مسائل  اقتصادی و اجتماعی شهر منعطف شده است و می توان ادعا کرد که متاسفانه در طرحهای(CDS) توجه شایسته ای به بعد کالبدی-فضایی شهر نشده و انگار کالبد شهر اهمیت خود را در برنامه ریزی از دست داده است .

رشد شهر مطابق جهت

رشد شهر بر اساس جهت و مسير گسترش به دو صورت زير انجام مي گيرد:

1- رشد افقي 2- رشد عمودي

رشد فضايي هر شهر به صورت گسترش افقي و رشد فيزيكي يا رشد عمومي مي باشد. هر كدام از اين دو روش كالبد متفاوت و جداگانه اي از ديگري ايجاد مي نمايد،  رشد فيزيكي به شكل افزايش محدوده شهر يا به اصطلاح گسترش افقي شهر ايجاد مي گردد و رشد عمودي به صورت درون ريزي جمعيت شهري و رشدفشرده شهري نمايان مي شود، اين الگوهاي متفاوت به نسبت نوع گسترش كه در شهر به وجود آمده اند پيامدها و نتايج متفاوتي را نيز درپي دارند.

توسعه یا ايجاد شهرها به صورت تركيبي، افقي و عمودي نوعي ديگر از توسعه است كه در بيشتر شهرها ديده مي شود . شکل ترکیبی توسعه شهری بیشتر به واقیت نزدیک است در واقع هر كدام از اشكال توسعه مطرح شده به اين معني نيست كه صرفاً همان نوع توسعه در يك شهر خاص رخ مي دهد. توسعه افقي و عمودي مفاهيمي نسبي است و در جهان واقعي رشد شهري صرفاً به صورت افقي و يا صرفاً به صور عمودي نمی باشد. توسعه يك شهر و نوع توسعه آن متاثر از متغيرهاي متعددي از جمله وضعيت اقتصادي شهر، شرايط طبيعي، عادات رسوم در قالب فرهنگ، زمان،  شرايط و تغييرات در مقياس جهاني، موقعيت نسبي شهر و ديگر عواملي است كه تماماً در اختيار برنامه ريزان نيست، اما شناخت اين متغيرها براي رشد برنامه ريزي شده ضروري است.

مراحل رشد شهرها

باتوجه به مراحل متفاوت توسعه، شهرها به گونه های متفاوت قابل طبقه بندی هستند.

سِر پاتریک گدس سه گونه شهر را بر شمرده است که عبارتند از: شهرهای اولیه، شهرهای ثانویه و شهرهای نوع سوم.

"شهر اولیه" شهری است که نیازهای بشر را تولید می کند. نظیر روستاها و یا شهرهایی که نقش کشاورزی دارند.

"شهر ثانویه" شهری است که به عنوان مرکز مبادلات عمل می کند، مثل شهرهای بازاری.

"شهر نوع سوم" شهری است که امکانات گذران اوقات فراغت، امکانات تحصیلی و مسکونی را برای ساکنان خود فراهم می آورد.

لوئیز مامفورد نیزبرای شهر 6 مرحله رشد به شرح زیر ذکر کرده است:

1. ائوپولیس (Eopolis)، در این مرحله شهر به صورت یک کل واحد عمل می کند و اقتصاد آن بر اساس کشاورزی پایه گذاری شده است.

2. پولیس (Polis)، در این مرحله شهر به صورت یک واحد کوچک شهری خود اتکا در می آید و دارای فعالیت های بازرگانی، تجاری، صنعتی و غیره است.

3. متروپولیس (Metropolis)، در این مرحله شهر به نهایت رشد خود می رسد و دارای جمعیت زیاد و متراکم و توان های زیادی است؛ همچنین شهر از امکاناتی نظیر منابع آب، فاضلاب، الکتریسیته، شبکه حمل و نقل، تجارت، صنعت و غیره برخوردار است.

4. مگالوپولیس (Megalopolis)، شهری است با رشد بیش از حد که به دلیل گسترش فزاینده صنایع، ساختمانهای مرتفع، جاده های چند مسیره، مجتمعهای مسکونی و شبکه حمل و نقل متراکم به شکلی درهم پیچیده در آمده است. ماهیت ای شهرهای افسار گسیخته با زوال درهم آمیخته و در تمام قسمتهای شهر نفوذ کرده و آنها را به سمت نابودی می کشاند.

5. تیراناپولیس (Tyrannapolis)، در این نوع شهرها در تمام زمینه های تجاری، بازرگانی، نظامی و غیر زوال بیشتری مشاهده می شود.


6. نکروپولیس ( Necropolis)، این شهر در بدترین مرحله رشد خود قرار است و برای سکونت مناسب نیست؛ بنابراین می توان آن را شهر مرده نامید که در آن انواع بیماریها، قحطی، ورشکستگی اقتصادی و غیره مشهود است.


منبع: توسعه کالبدی - فضایی شهر کرمانشاه با تاکید بر نقش مهاجرت (دانشگاه خوارزمی تهران)------ عکس : مکزیکوسیتی

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

خبرنامه

آدرس ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید تا از آخرین اخبار تارنمای روستا شهر مطلع شوید.

تماس با ما

اطلاعات تماس تیم مدیریت تارنمای روستاشهر

  • شماره تماس : 09125518462

 

 

روستا شهر به روایت آمار

کاربران
42
مطالب
402
نمایش تعداد مطالب
658290
شما اینجا هستید: صفحه ی اصلی موضوعات برنامه ریزی شهری توســعه شهری
Web Analytics