آنچه باید از روش دلفی بدانید

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال
 

دلفی شامل یک پیمایش دو یا چند دوری است که در دور دوم، نتایج دور اول در دسترس ‏مشارکت کنندگان قرار می‌گیرد به طوری که آنها بتوانند در صورت تمایل ارزیابی‌های اولیه خود را ‏تعدیل کنند

 روش دلفی شامل یک پیمایش دو یا چند دوری است که در دور دوم، نتایج دور اول در دسترس ‏مشارکت کنندگان قرار می‌گیرد به طوری که آنها بتوانند در صورت تمایل ارزیابی‌های اولیه خود را ‏تعدیل کنند یا به نظرات قبلی خود مطالبی اضافه نمایند. هیچ کسی در این پیمایش بی‌اعتبار نمی‌شود ‏چون که پیمایش با استفاده از یک پرسش‌نامه و به صورت بی‌نام انجام می‌پذیرد (دلفی‌های نخستین، ‏پانل‌ها بودند). معمولا فرض می‌شود که این روش استفاده بهتری از تعامل گروه می‌کند که به موجب ‏آن پرسش‌نامه‌ها واسطه‌ی تعامل می‌باشند. روش دلفی بخصوص هنگامی که عقاید و نظرات ‏متخصصان تنها منبع اطلاعاتی در دسترس می‌باشد، برای پیش‌بینی بلند مدت (20 تا 30 سال) مفید ‏است. ضمنا اثر ارتباطاتی مطالعات دلفی و همین طور ارزش این فرایندها نیز تایید شده است.‏

در طول 10 سال اخیر، روش دلفی بیشتر به ‏آینده‌نگاری‏ ملی علم و تکنولوژی استفاده شده است. ‏برخی اصطلاحات و بهبودهای متدولوژیکی نیز در خصوص این روش انجام شده است، با این وجود ‏باید از قوت‌ها و ضعف‌های این روش آگاه بود به طوری که این روش نمی‌تواند در هر موردی به کار ‏گرفته شود. این روش برای ارزیابی ظهور موضوعات جدید و مواردی که می‌توانند به صورت کاملا ‏خلاصه بیان شوند، قابل اجراست. این امر بدین معناست که برای موضوعات پیچیده بهتر است ‏روش‌هایی دیگر همچون سناریو به کار برود و باید در نظر داشت که نتایج دلفی تنها اجزاء اطلاعاتی ‏منفردی عرضه می‌کنند. بدین گونه، مطالعات دلفی به طور عمده‌ای در زمینه‌های آموزشی، علمی و ‏تکنولوژیکی به کار رفته‌اند اما می‌توان در مورد موقعیت‌های متفاوت نیز اندیشید.‏

مطالعات دلفی، فرایندهایی نسبتا پیچیده هستند و منابعی با توجه به گسترده‌ی برنامه‌ریزی شده‌ی ‏مطالعه، نیازمندند. مطالعات دلفی فرایندهایی هستند که مراحل آماده‌سازی، مرحله اجرای پیمایش در ‏دو یا چند دور و انجام تحلیل‌های مربوطه مرحله کاربرد (پیاده‌سازی) پس از پایان پیمایش را شامل ‏می‌شوند. همه‌ی این مراحل مهم هستند و در این بخش پیگیری می‌شوند.‏

عنوان دلفی برگرفته از نام معبدی معروف در شهر دلف یونان باستان است که درآن معبد، کاهنان یونانی مردم شهر را از وقایع وحوادث آینده مطلع می ساختند، امری که هم اکنون متخصصان مطالعه آینده انجام می‌دهند. این روش توسط اولاف هلمر، نیکلاس ریسچر و نورمن دالکی در موسسه رند ابداع شد.

تاریخچه دلفی

روش دلفی متعلق به روش‌های ذهنی- شهودی آینده‌نگاری‏ است. دلفی در دهه 1950 میلادی ‏به وسیله واحد تحقیق در عملیات موسسه رند واقع در سانتا مونیکای کالیفرنیا توسعه یافت. نام ‏دلفی را می‌توان در گذشته ردیابی کرد و به غیبگوی دلفیک رسید، همچنان که ‏وودنبرگ‏ ‏گزارش می‌کند نام دلفی به طور عمدی توسط کاپلان، استاد فلسفه‌ی در ‏UCLA‏ که با ‏شرکت ‏رند‏ مشغول کار در یک فعالیت تحقیقاتی در خصوص بهبود به کارگیری پیش‌بینی‌های ‏خبرگان در سیاست‌گذاری بود، اختراع گردید. به قاعده آن غیبگو مبنی بر یک ‏پیشگویی غیر قابل ‏تحریف‏ (یک عبارت که فاقد خاصیت درست یا غلط بودن است) اشاره کردند. بنابراین، نام دلفی ‏برای این روش مدرن آینده‌نگاری‏ به نظر می‌رسد بیشتر از یک نام ساده است.‏

تاسیس معبد دلف در شهر دلفی و غیبگویی مربوط به قبل از تاریخ مکتوب می‌باشند. در نتیجه‌ی ‏تلاش باستان شناسان و مورخان، دانش وسیعی درباره‌ی ماموریت‌ها و فعالیت‌های این غیبگو موجود ‏است. در مدت یک هزار سال از تاریخ مکتوب، یونانیان و دیگر مردمان، برخی مواقع به صورت فردی ‏و برخی مواقع به عنوان سفرای رسمی دولت‌ها، بمنظور مشورت با نبیه‌‌ای (پیغامبر زن) بنام پیتیا به ‏شهر دلفی می‌رفتند. سخنان این زن این گونه تعبیر می‌شد که دستورات خدایان را آشکار می‌کند. این ‏غیبگویی‌ها معمولا به عنوان یک پیشگویی ساده از آینده تلقی نمی‌شدند. وظیفه پیتیا این بود که ‏مقصود الهی را به روشی هنجاری بگوید تا رویدادهای پیش رو را شکل دهد.‏

باید در نظر داشت که صومعه دلفی یکی از معدود مکان‌های آن روزگار بود که دانش جمع‌آوری، ‏مرتب و حفظ می‌شد. این دانش به وسیله سفرا و از طریق پرسش و پاسخ‌های نوشته شده بر ورقه‌های ‏فلزی یا سنگی (که برخی از آنها توسط باستان شناسان کشف شده) جمع‌آوری می‌شد. این معبد مرکز ‏دانش بود یا اگر ما آن را به گونه‌ای دنیوی‌تر مطرح کنیم، غیبگوی دلفیک احتمالا کامل‌ترین پایگاه ‏داده دنیای باستان بود. کششیان می‌توانستند بخوانند و بنویسند؛ چه کس دیگری قادر بود در یونان ‏چنین کاری انجام دهد؟ اگر دستمزدی برای این تشریفات در نظر گرفته شود، روانشناسی مدرن به ‏مشکلات خاص در محاسبه عملکردهای پیتیا و عملکرد کشیشان مفسر سخنان وی، پی نخواهد برد. ‏دانش بدین منظور استفاده و اشاعه می‌شد که جهان را به محل بهتری تبدیل سازد.‏

مطمئنا، این مشورت‌ها از لحاظ شکل، مذهبی بوده و تفکرات کنجکاوانه محض در مورد آینده یا ‏تلاش‌هایی جهت کسب میان‌برهای عملی به سمت موفقیت نبودند، اما حداقل در دوره‌های قبلی و ‏اولیه، مذهب در تمام زوایای زندگی یونانیان وارد شد و موضوعات بسیار کمی بودند که نظرات آپولو ‏راجع به آنها خواسته نمی‌شد. هیچ شکی وجود ندارد که این غیبگو به عنوان یک میانجی و داور بین ‏المللی عمل می‌کرد. او پیشرفت تمدن یونانی را تقسیم کرد به گونه‌ای که به این تمدن به اندازه ‏ذره‌ای کمک نکرد. تعجب‌آور نیست که یک شاهد از آن دوران به نام سقراط این گونه قضاوت کرد: ‏‏((این نبیه در شهر دلفی (...) بسیاری از مسایل خوب در مورد امور خصوصی و عمومی در کشور ما را ‏دگرگون ساخت.))‏

در نتیجه تلاش‌های این غیبگو، یونانیان در طی نسل‌ها یاد گرفتند که از انتقام گیری‌های خونین ‏خودداری کنند و هنگامی که اختلاف در زندگی خصوصی رخ می‌دهد از محکمه و دادگاه استفاده کنند ‏و مناقشات را به طریقی عادلانه حل کنند. این امر را می‌توان در گذشته ردیابی نمود و به این غیبگو ‏رسید که معتقد بود نباید یک نفر، شایستگی‌های دشمنش را تحریف کند و باید در جنگ مراقب ‏درختان زیتون بود. بنابراین ما ایده توسعه بلند مدت مناظر طبیعی را مدیون غیبگوی دلفیک هستیم.

چگونگی انتخاب مشارکت کنندگان

یکی از عوامل مهم در افزایش اثربخشي نتایج روش دلفی، دقت در انتخاب مشارکت کنندگان در مطالعه می باشد. ازآنجایی که کیفیت نتایج دلفی وابسته به دانش و اطلاعات مشارکت کنندگان است، لذا حضور افراد مطلع و افرادی که دارای ایده هایی ارزشمند هستند، ضروری است. در تحقیقات آماری همچون نظر سنجی‌های عمومی، افراد شرکت کننده باید نماینده یک جمعیت یا گروه باشند، در صورتی که در مطالعات دلفی، مشارکت کنندگان به عنوان نماینده یک جمعیت یا گروه خاص انتخاب نمی شوند، بلکه افرادی انتخاب می شوند که مطلع و آگاه بوده و بتوانند دانش و اطلاعات ارزشمندی را وارد فرآیند نمایند. بنابراین، اولین گام در یک مطالعه دلفی انتخاب افراد مناسب جهت شرکت در مطالعه می‌باشد. به منظور شناسایی این افراد روشهایی وجود دارند همچون:

  • استفاده از آگهی، به گونه ای که افرادي كه دارای ویژگی‌های لازم هستند، بتوانند خود را معرفی نمایند.
  • استفاده از نظر اساتید دانشگاه در خصوص معرفی دانشجویان باهوش
  • انجام دلفی‌های مقدماتی جهت اطلاع‌رسانی به شرکت‌‌کنندگان و متقاضیان دارای صلاحیت
  • ارتباطات شخصی افراد
  • دخالت ذی‌نفعان و معرفی افراد
  • فرآیندهای رسمی شناسایی(همچون معرفی مشارکتی افراد)
  • دلفی یک پیمایش خبرگان در دو یا چند دور است.‏
  • با شروع دور دوم، بازخورد داده می‌شود (در خصوص نتایج دورهای قبلی).‏
  • متخصصان یکسان، موضوعاتی یکسان را مجددا ارزیابی می‌کنند- که این ارزیابی مجدد ‏به‌وسیله نظر دیگر متخصصان تحت تاثیر قرار می‌گیرد.
  • محتوای مطالعات دلفی: همیشه موضوعاتی هستند که دانش موجود درباره آنها نسبتا ناقص و نا ‏مشخص است. وگرنه، روش‌های کارآتری برای تصمیم گیری وجود دارند.

باید فهرست افراد را با این پیش فرض تهیه نمود که احتمالا 35 تا 75 درصد از تعداد کل افراد شناسایی شده، حاضر به مشارکت در مطالعه خواهند شد. حتی در برخی مطالعات دلفی انجام یافته، نرخ مشارکت از این میزان هم کمتر بوده است. همچنین باید به انصراف افراد در طی مطالعه نیز توجه شود. لازم به ذکر است که بیشتر نرخ انصراف، معمولا پس از انجام دور اول ارسال پرسشنامه ها رخ می‌دهد. با هر یک از اشخاص شناسایی شده بایستی به صورت جداگانه تماس حاصل نمود که بهتر است این تماس از طریق تلفن صورت پذیرد و پس از آن از طریق ارسال نامه، دعوت اولیه جهت مشارکت را تایید نمود. بهتر است در این نامه مسایلی همچون توضیح کلی مطالعه، اهداف آن، تعداد دورهای ارسال پرسشنامه، تضمین ناشناس ماندن مشارکت کنندگان و نظرات آنان و... آورده شود.

در برخی مطالعات دلفی (همچون دلفی ژاپن) مسولان پروژه پیش از اجرای روش، یک دور به نام دور صفر برگزار می ‌کنند و از افراد شناسایی شده می خواهند تا نسبت به تمایل خود جهت شرکت در مطالعه اظهارنظر کنند و تنها در صورت مثبت بودن پاسخ افراد، پرسشنامه ی اصلی برای آنان ارسال مي گردد. این امر کمک شایانی به افزایش نرخ پاسخگویی مشارکت کنندگان می‌کند.

چگونگی تنظیم پرسش‌نامه

پس از انتخاب افراد مشارکت کننده در مطالعه، نوبت به طراحی سوالات و پرسشنامه مي رسد. پرسشنامه در واقع مصاحبه ای است که به صورت مکتوب تهیه می‌شود و بدون حضور مصاحبه کننده انجام می‌پذیرد. پرسشنامه روشي غیرحضوری و جمعی است به منظور جمع آوری نظرات تعداد زیادی مشارکت کننده. در مطالعات‌ دلفی سئوالاتی که معمولا پرسیده می ‌شوند بر سه نوع هستند:

الف- سؤالات مربوط به پیش‌بینی احتمال وقوع توسعه و پیشرفت در آینده لازمه‌ی پیش‌بینی پیشرفت‌های آتی، پاسخ‌دادن به سؤالاتی در مورد احتمال وقوع یك رویداد و همچنین ارزش آتی بعضی از پارامترها می‌باشد.

ب- سؤالات مربوط به مطلوبیت برخی از حالت‌های آینده سؤالات مربوط به قضاوت در مورد مطلوبیت یك رویداد، به دنبال آن هستند كه پاسخ این سؤال را كه" آیا یك واقعه باید اتفاق بیفتد یا نه؟" به همراه دلایل آن به دست آورند.

ج- سؤالات مربوط به سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی این سؤالات به سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی برای دستیابی به آینده‌ی مطلوب، مربوط می‌شوند.

پاسخ به این سه نوع پرسش به كارشناسان مختلفی نیاز دارد: پرسش‌های احتمالی (نوع اول) نیاز به تجربه‌های عملی و دانش دقیق در مورد موضوع مورد تحقیق دارد.

پرسش‌های مطلوبیت (نوع دوم) نیاز به ابعاد اخلاقی، سیاسی و یا اجتماعی دارد كه ممكن است كاملاً با تخصصی كه مرتبط با پرسش‌های احتمالی است متفاوت باشد. پرسش‌های مربوط به سیاست‌گذاری (نوع سوم) نیازمند اطلاع داشتن از آخرین پیشرفت‌هایی هستند كه رسیدن به ‌آنها امكان‌پذیر است. قبل از تنظیم پرسشنامه باید به موارد زیر توجه كرد:

1. نوع اطلاعات مورد نیاز و علت نیاز به آنها به طور دقیق معین شود.

2. پرسشنامه‌ها باید تا حد امكان كوتاه تهیه شوند. هر چه پرسشنامه كوتاه‌تر باشد احتمال تكمیل و باز پس فرستادن آن توسط پاسخ‌دهندگان بیشتر است. هنگامی كه اطلاعات مورد نیاز تعیین شدند، سؤالات باید روی آن اطلاعات متمركز شوند و از مطرح كردن سؤال‌های جانبی خودداری شود.

3. طرز بیان سؤالات اهمیت فراوانی دارد. اشتباهی كه معمولاً صورت می‌گیرد این است كه در یك سؤال، دو مطلب عنوان می‌شود كه از این امر باید اجتناب شود.

4. تمام سوالات نباید به صورت "بله و خیر" باشند بلكه سؤالات تشریحی نیز باید مطرح شوند تا پاسخ‌دهندگان بتوانند نظرات خود را ابراز كنند. در انتهای پرسشنامه باید قسمتی در نظر گرفته شود كه در آن پاسخ‌دهنده بتواند سؤالات و پاسخ‌های مورد نظر خود را بنویسد.

5. نكته‌ی مهم دیگر این است كه در بعضی مواقع تهیه‌ی چندین پرسشنامه بهتر جواب می‌دهد. در این صورت برای هر كارشناس پرسشنامه‌ای كه به تخصص او مربوط است فرستاده می‌شود. در صورت تهیه‌ی یك پرسشنامه، بهتر است به كارشناسان تاكید شود كه پرسش‌هایی را كه در تخصص آنها نیست یا این که احساس می‌كنند در پاسخ‌دادن به آنها دچار مشكل می‌شوند، بدون جواب بگذارند.

پرسشنامه‌ی تهیه شده، در یك مطالعه‌ی‌ آزمایشی، امتحان خواهد شد. در این مطالعه، پرسشنامه به یك گروه از متخصصان كه به راحتی می‌توان با آنها در تماس بود، ارائه می‌شود. با پاسخ‌های این گروه می‌توان عیب‌ها و همچنین سوء تعبیرهای احتمالی از سؤالات طراحی شده را پیدا كرد. باید توجه كرد كه شفافیت و تركیب پرسش‌ها تأثیر مثبتی بر قابل اعتماد بودن نتایح خواهد داشت.

وقتی سؤالات به این حد از كیفیت رسیدند، پرسشنامه برای شركت‌كنندگان فرستاده می‌شود. همراه پرسشنامه‌ی اول، هدف مطالعه، نحوه‌ی اجرای روش دلفی (تعداد دورها)، جدول زمان‌بندی مطالعه و آدرسی كه پرسشنامه‌ی تكمیل شده را باید به آنجا فرستاد، ارسال می‌شود.

در گذشته پرسشنامه‌ها برای كارشناسان پست می‌شد اما امروزه می‌توان آنها را از طریق پست الكترونیكی برای كارشناسان فرستاد. زمان پاسخ‌دهی به پرسش‌ها و ارسال آنها حداكثر در حدود چند هفته می‌باشد. بنابر این مقتضی است كه یك هفته بعد از فرستادن پرسشنامه، از طریق تلفن به شركت‌كنندگان یادآوری شود.

محققان نتایج حاصل از پرسشنامه‌ی اول را جمع آوری كرده و آنها را به همراه درخواست ارزیابی مجدد و درخواست دلیل برای نظریات غیر عادی به گروه كارشناسان بازخورد می‌دهند. پرسش‌هایی كه پاسخ‌های عددی دارند و یا این که جواب‌هایشان به صورت انتخاب گزینه می‌باشد می‌توانند با استفاده از نرم‌افزارهای كامپیوتری تحلیل شوند.

یك روش معمول برای تحلیل پاسخ‌ها بدین صورت است که برای هر سؤال میانه و محدوده‌ی ‌بین چاركی (فاصله‌ی بین 25درصد کمترین و 25درصد بیشترین مقدار کمیت مورد بحث) محاسبه شود. نتیجه‌ی‌ اولین پرسشنامه كه تحلیل آماری شده است در دومین پرسشنامه به كارشناسان بازخورد می‌شود و از آنها درخواست می‌گردد كه با توجه به نظر دیگر كارشناسان، برآوردهای اولیه خود را اصلاح كنند. هر جا كه مناسب است از كارشناسانی كه نظریات غیر عادی داده اند، یعنی پاسخ‌هایشان خارج از محدوده بین چاركی قرار گرفته، خواسته می‌شود كه برای نظریاتشان دلیل ارائه دهند.

نتایج باید هرچه سریعتر بازخورد داده شوند چرا كه كیفیت مطالعه‌ی دلفی با كاهش زمان بین دریافت جواب‌های كارشناسان و بازخورد دادن آن، افزایش می‌یابد. تحقیقات در مورد مطالعه‌ی دلفی نشان می‌دهد كه معیار مشخصی در مطالعه‌ی ‌دلفی وجود ندارد كه رسیدن به وفاق را نشان دهد. معیاری كه معمولاً مورد توجه قرار می‌گیرد این است كه 60 درصد پاسخ‌دهندگان موافق این باشند كه این رویدادها با احتمال 50 درصد تا 90 درصد رخ خواهند داد.

این تحقیقات همچنین نشان می‌دهند كه بیشترین تغییر در نظریات كارشناسان از اولین دور به دومین دور دلفی رخ می‌دهد و معمولاً چهار دور برای رسیدن به وفاق، كافی به نظر می‌رسد. معیار دیگری كه نشان دهنده‌ی حصول وفاق و پایان مطالعه‌ی دلفی می‌باشد، این است كه پاسخ اكثر شركت‌كنندگان در دو دور متوالی ثابت بماند، یعنی به ثبات رسیده باشند.

 

ریشه‌های روش مدرن دلفی

در شکل 1، به عنوان یک توضیح شجره نامه‌ای از روش دلفی، گام‌های اصلی برداشته ‏شده به ترتیب تاریخی فهرست شده‌اند. تلاش‌های ملی عمده که از روش دلفی استفاده کرده‌اند ذکر ‏شده اما به عنوان مثال بسیاری از استفاده‌های علمی یا آزمایشی (که مثلا در قالب یک پایان نامه ‏دکترا یا کارشناسی ارشد تعداد 20 نفر دانشجو درگیر بوده‌اند) ذکر نشده‌اند. همچنین کاربردهای ‏تجاری با سطح تمرکز بیشتر و پیچیدگی کمتر نیز قید نشده‌اند. در این جا باید تاکید شود که تمرکز ‏عمدا بر پیمایش‌های کل‌نگر جامع با دارا بودن یک تاثیر احتمالی بر جامعه، واقع می‌شود. ‏

delphy

فعالیت‌های اولیه، همان طور که در بالا بیان شد، در موسسه رند پس از سال 1948 انجام پذیرفت. در ‏سال 1964 و برای اولین بار، یک پیمایش کلان دلفی در بخش شهری منتشر شد. اندکی بعد، رهبری ‏توسعه‌های بعدی و کاربرد گسترده‌تر روش دلفی توسط ژاپن حاصل شد. ژاپن پیشرفت علم و ‏تکنولوژی‌اش را دیرتر از کشورهای غربی آغاز نمود اما با این وجود بسیار موفق بود. عوامل بسیاری ‏برای این داستان موفقیت آمیز وجود دارند- و یکی از این عوامل پذیرش مطالعات گسترده ‏آینده‌نگاری‏ در پایان دهه 1960 میلادی بود. در ژاپن، روش دلفی برای فعالیت‌های ‏‏آینده‌نگاری‏ انتخاب شد و آژانس علم و تکنولوژی در سال 1969 انجام یک مطالعه وسیع درباره ‏آینده علم و تکنولوژی را شروع کرد. پیش از این، در یک کوشش سیستماتیک، دانش ‏آینده‌نگاری‏ ‏از ایالات متحده اتخاذ شد، اگرچه اولین مطالعه گسترده دلفی در ژاپن، شوک قیمت نفت را به درستی ‏توصیف نکرد و قبل از وقوع این شوک نفتی انجام و منتشر شد، اما فرایند دلفی ژاپن هر پنج سال ‏تکرار می‌شود. این موضوع به عنوان به روز رسانی داده‌های مربوط به آینده در نظر گرفته می‌شود. در ‏سال 1997، مطالعه ششم پایان یافت، در سال 2001 مطالعه هفتم منتشر شد و مطالعه هشتم در ‏مرحله آماده‌سازی است. با احیاء ‏آینده‌نگاری‏ به طور کلی و امکان فیلتر کردن گزینه‌های بازیگران ‏مختلف، روش دلفی از جعبه ابزار بیرون آورده شد و در اروپا به صورتی متفاوت از سال‌های ابتدایی ‏مورد استفاده قرار گرفت. در موج جدید ‏آینده‌نگاری‌های دولتی گسترده در اروپا، آژانس‌های دولتی ‏هلند و آلمان همراه با فرانسه و انگلستان در میان اولین کسانی قرار داشتند که به سرعت به این روش ‏روی آوردند. آلمان‌ها یک مرحله یادگیری را سازماندهی کردند که هم از انتشارات مارتین، ایروین و ‏هم از تجارت ژاپنی‌ها بهره بردند و در اولین مطالعه دلفی‌شان با پنجمین دلفی‌شان تشریک مساعی ‏نمودند. فرانسه در عوض تنها با کپی برداری از رویکرد آلمانی موضوع را دنبال کرد. در هیچ یک از ‏کشورها ملجا منحصر به فردی برای این که روش دلفی مفید به حساب آید، وجود نداشت. در هلند، ‏روش دلفی اصلا استفاده نشد در حالی که در آلمان رویکردهای موازی گزارش شدند که برخی از ‏روش دلفی استفاده می‌کردند و برخی دیگر استفاده نمی‌کردند. وضعیت مشابهی هم برای فرانسه ‏وجود دارد که پیمایش دلفی و رویکرد تکنولوژی‌های کلیدی به صورت موازی و ‏به‌وسیله وزارت‌خانه‌های مختلف و حتی رقیب، سازماندهی و دنبال شدند. دوباره در همکاری بین ‏موسسات ژاپنی و آلمانی، یشرفت‌های متدولوژیکی مشترکی در قالب یک مینی دلفی حاصل شد.‏ ‏

تعریف دلفی

روش دلفی مبتنی بر پیمایش‌هایی ساختاری است که از اطلاعات شهودی مشارکت کنندگان که ‏عمدتا متخصص هستند، استفاده می‌کند. بنابراین این روش نتایجی کمی و کیفی بدست می‌دهد و در ‏بردارنده عناصر اکتشافی، پیشگویانه و حتی هنجاری می‌باشد. برای دلفی، یک متدولوژی خاص وجود ندارد و ‏کاربردهای این روش، متنوع و گوناگون است. اعتقاد بر این است که دلفی یک پیمایش نظرات ‏خبرگان در دو یا چند دور است که در دور دوم و دورهای بعدی پیمایش، نتایج دور قبلی به عنوان ‏بازخورد به اطلاع مشارکت کنندگان رسانده می‌شود. بنابراین، جواب‌های خبرگان در دور دوم، تحت ‏تاثیر نظرات همکارانشان قرار می‌گیرد. بدین ترتیب، روش دلفی، یک فرایند ارتباط گروهی است که ‏نسبتا تا حد زیادی ساختار یافته و در طی آن موضوعاتی که طبعا دانش موجود درباره‌ی آنها ناقص و ‏غیر مسلم است، به قضاوت خبرگان گذاشته می‌شود. ‏ وشلر ‏یک روش دلفی استاندارد را به شرح زیر توصیف می‌کند: "روش دلفی استاندارد، ‏پیمایشی است که به وسیله یک گروه پایش هدایت شده و چندین دور نظرخواهی از گروهی منخصص ‏را شامل می‌شود که برای یکدیگر ناشناس هستند به طوری که دستیابی به وفاق و اجماع در خصوص ‏پیش‌بینی قضاوتی- شهودی این متخصصان مدنظر است. پس از هر دور پیمایش، یک بازخورد ‏استاندارد درباره قضاوت گروه آماری که متشکل از میانه و چارک‌های یکایک پیش‌بینی‌هاست، به ‏متخصصان ارایه شده و در صورت امکان، نظرات موافق و مخالف در مورد جواب‌های حدی نیز ‏بازخورد داده می‌شوند...". این امر، اندکی پیچیده بنظر می‌رسد اما اصول و مبانی کلی عبارتند از: ‏

‏ بنابراین ویژگی‌های دلفی عبارتند از: ‏

‏ دلفی یک فرایند قضاوتی درباره‌ موضوعات نامشخص است. افراد مشارکت کننده در مطالعات ‏دلفی، فقط برآوردهایشان را ارایه می‌کنند.

‏ متخصصان، بر اساس دانش و تجربه‌شان درگیر فرایند می‌شوند. در طی انجام دورها، آنها فرصت دارند، ‏اطلاعات جدید را جمع‌آوری نمایند.

‏ فرایند رواشناختی مربوط به ارتباطات مورد تاکید قرار می‌گیرد.

‏ دلفی تلاش می‌کند تا از پیشگویی‌های خود- تخریبی و خود- تکمیلی ‏ به معنای شکل بخشیدن ‏یا حتی ایجاد آینده استفاده نماید.

‏ چه هنگامی استفاده از طریق دلفی قابل قبول است؟

عمدتا روش دلفی زمانی استفاده می‌شود که موضوعات بلند مدت باید مورد ارزیابی قرار گیرند. همچنان که ‏دلفی رویه‌ای برای شناسایی گزاره‌های مربوط به آینده است، روشی است که دانش پیچیده و ضمنی ‏را به یک گروه منحصر به فرد تبدیل می‌کند به صورتی که قضاوت در مورد آن امکان‌پذیر گردد. بنابراین، ‏استفاده از دلفی همراه با دیگر روش‌ها مانند سناریو، فهرست تکنولوژی‌ها و غیره می‌تواند مفید واقع شود. ‏به عبارت دیگر، در موضوعات پیچیده‌تر، هنگامی که موضوعات، قابل تبدیل شدن به گزاره‌های نسبتا ساده ‏نبوده یا هنگامی که تفکر و بحث در مورد بدیل‌ها ضروری است، روش دلفی، روش منتخب نمی‌باشد. ‏همچنین اگر یک دلیل (سیاسی) موجود باشد، مناسب است که افراد بسیاری در فرایند مشارکت داده شوند. ‏ روش دلفی به عنوان یک ابزار آینده‌نگاری، چالش‌های متغیر 50 سال گذشته را بررسی کرده است. این ‏روش می‌تواند برای ادراکات متفاوت از پیش‌بینی یا آینده‌نگاری به کار می‌رود و تاکنون به منظور پوشش ‏دادن چشم‌اندازهای فنی، چشم‌اندازهای سازمانی و نیز چشم‌اندازهای شخصی مورد استفاده واقع شده ‏است. افراد می‌توانند یک نظر صریحا متفاوتی را در مقایسه با چشم‌انداز گروه بیان نمایند. همان گونه که ‏چشم‌اندازهایی چندگانه‌برای‌تصمیم‌گیری‌پیشنهاد‌می‌شود، به نظر می‌رسد که روش دلفی در شرایط کاملا ‏متنوع با دلالت‌های بلند مدت، جاذبه دارد. به طوری که می‌توان در آزمایشات علمی کنترل شده نشان داد ‏که وضعیت‌ تخمین‌ها، بهتر از تخمین‌های دیگر روش‌های توافق محور ‏ نیست. احتمالا باید توان ارتباطاتی رویکردهای دلفی باشد که انتقال و حرکت بین ‏چشم‌اندازهای مختلف را تسهیل می‌کند. چیزی که بخصوص استفاده‌کننندگان دوست دارند، مجموعه ‏داده‌هایی درباره آینده است که جمع‌آوری می‌شوند. به نظر می‌رسد که نوشتن گزاره‌های آینده، دارای یک ‏تاثیر روانی وسیعی است؛ چرا که این کار، دانش ضمنی و تلویحی را تبدیل به دانش آشکار، صریح و در ‏نتیجه قابل انتقال می‌نماید.‏

فرآیند انجام دلفی

روش دلفی از طریق جمع‌آوری نظرات کارشناسان و متخصصان و با استفاده از پرسشنامه و ارسال چند مرتبه‌ای آن انجام می‌پذیرد. ایده اصلی در طراحی فرآیند روش دلفی این است که پاسخ‌دهندگان بتوانند بدون آنکه تحت تاثیر افراد معتبر و مشهور و افرادی که قدرت سخنوری خوبی در جلسات دارند قرار بگیرند، دیدگاه هایشان را بیان کنند. در این روش، با حذف تاثیر توان سخنوری افراد، همه نظرات و عقاید جمع‌آوری و پس از تحلیل به اعضای پرسش شونده برگردانده می‌شود. بدین ترتیب، گمنامی و بازخورد نظرات دو عنصر ضروری در روش دلفی می‌باشند. یکی از مزاياي این روش این است که کارشناسان و متخصصان زمانی که به واسطه دلایلی قانع کننده به اشتباه بودن نظر خود پی بردند، بدون از دست دادن اعتبار و وجهه شان می توانند در نظرات خود تجدید نظر نمایند.

روش‌های بسیاری برای مطالعه و بررسی آینده وجود دارند که هر یک به منظور خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش‌‌ها ویژگی‌هایی دارند که ایجاب می‌کند در برخی مواقع به صورت مکمل یکدیگر مورد استفاده قرارگیرند. به عنوان مثال، روش دلفی به منظور نظر‌خواهی و جمع‌آوری اطلاعات در خصوص یک موضوع خاص از طیف وسیعی از متخصصان به کار می‌رود و مشارکت نه چندان عمیق آنها را می‌طلبد (درحد پاسخگویی به پرسشنامه‌‌ها)، در حالی که روش پانل، مشارکت دادن عمیق تعداد اندکی از متخصصان و درگیر نمودن بیشتر آنها در فرآیند را مد نظر دارد. بنابراین دو روش پانل و دلفی می‌توانند به صورت مکمل یکدیگر بکار روند و مشارکت گسترده و در عین حال عمیق متخصصان را وارد فرآیند انجام مطالعه نماید.


 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

خبرنامه

آدرس ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید تا از آخرین اخبار تارنمای روستا شهر مطلع شوید.

تماس با ما

اطلاعات تماس تیم مدیریت تارنمای روستاشهر

  • شماره تماس : 09125518462

 

 

روستا شهر به روایت آمار

کاربران
42
مطالب
402
نمایش تعداد مطالب
787255
شما اینجا هستید: صفحه ی اصلی آموزش مدل آنچه باید از روش دلفی بدانید
Web Analytics